Тарыхый маалымат

      Мамлекеттик кызмат иштери боюнча ыйгарым укуктуу органды түзүү Кыргыз Республикасында мамлекеттик кызматтын калыптандышы менен түздөн-түз байланыштуу.

      Биздин өлкөбүз эгемендүүлүккө жетишкенден кийин, тийиштүү түрдө мамлекеттик кызматтын советтик моделин кайрадан уюштуруу, анын уюштуруучулук-укуктук базасын жана иш тажрыйбасын реформалоо зарылдыгы пайда болгон. Буга байланыштуу 1996-жылы - Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик кызматтын негиздери жөнүндө убактылуу жобо, 1999-жылы Кыргыз Республикасынын «Мамлекеттик кызмат жөнүндө» Мыйзамы кабыл алынган.

      Мамлекеттик кызматты уюштуруу маселелери Кыргыз Республикасынын Президент Администрациясынын, Кыргыз Республикасынын Өкмөт Аппаратынын карамагында болгон, ошондой эле министрликтердин жана ведомстволордун жетекчилерине жүктөлгөн.

      Бирок, чечүчүү роль эң жогору турган жетекчилерге гана таандык болгон, ошондуктан мамлекеттик кызматты уюштуруунун жана кадрларды тандоонун бирдиктүү тутумунун жоктугу мамлекеттик органдардын ишмердүүлүгүнө терс таасир тийгизген.

      Жарандык коомдун жана эл аралык уюмдардын жигердүү катышуусунун натыйжасында 2004-жылы өлкөдөгү кесиптик мамлекеттик кызматты өнүктүрүүгө багытталган «Мамлекеттик кызмат жөнүндө» мыйзамдын жаңы редакциясы кабыл алынган. Ошондой эле, Кыргыз Республикасынын ««Саясий жана башка атайын мамлекеттик кызматтарды ээлеп турган адамдардын, ошондой эле алардын жакын туугандарынын кирешелери, милдеттенмелери менен мүлкү жөнүндө маалыматтарды декларациялоо жана жарыялоо тууралуу» мыйзамы кабыл алынган.

      Аталган мыйзамдарды кабыл алынышы менен  2004-жылдын 18-сентябрында Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен мамлекеттик кызмат иштери боюнча ыйгарым укуктуу орган - Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызмат иштери боюнча агенттиги түзүлгөн.

      Аталган органды түзүүнүн максаты – мамлекеттик кызмат чөйрөсүндө мыйзамдарды ишке ашыруу, тактап айтканда, кесиптик мамлекеттик кызматтын жолун жолдоочулугун, туруктуулугун жана көз карандысыздыгын камсыз кылуу, мамлекеттик кызматка квалификациялуу кадрларды тартуу, мамлекеттик кызматчылар тарабынан өз милдеттерин натыйжалуу жана ак ниети менен аткарууга түрткү берүү, мамлекеттик кызмат чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу үчүн мамлекеттик кызматты башкаруу боюнча институционалдык иш-чараларды күчөтүү болуп саналат.

      Агенттикке тийиштүү ченемдик укуктук актыларды жана мамлекеттик органдар үчүн милдеттүү болгон бирдиктүү эрежелерди иштеп чыгуу жана кабыл алуу, жумушка кирүүдө ачыктыкты жана айкындыкты камсыз кылган конкурстук тандоо системасын ишке киргизүү, кадрлардын улуттук резервин түзүү, мамлекеттик кызматчыларды даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу маселелерин жөнгө салуу боюнча милдеттер жүктөлгөн.

      2009-жылы Агенттик Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кадр кызматы деп түзүлгөн. 2012-жылы Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кадр кызматына муниципалдык кызматтын мыйзам базасын өнүктүрүү боюнча милдеттер жүктөлгөн.

      Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кадр кызматы иштеп жаткан убакыттын ичинде мамлекеттик жана муниципалдык кызмат чөйрөсүндө олуттуу реформалар жүргүзүлүп, төмөнкү чаралар жүзөгө ашырылды:

- мамлекеттик жана муниципалдык кызматка конкурстук тандоо системасы;

- мамлекеттик кызматтын туруктуулугун жана жолун жолдоочулугун камсыз кылуу инструменти катары статс-катчылар институту ишке киргизилди;

- мамлекеттик жана муниципалдык кызматчылардын кирешелерин декларациялоо системасы;

- мамлекеттик программанын жана мамлекеттик заказдын негизинде мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды окутуунун, квалификациясын жогорулатуунун үзгүлтүксүз системасы;

- мамлекеттик жана муниципалдык кызматчылардын ишин баалоо системасы;

- муниципалдык кызматчылардын эмгегине акы төлөөнүн жаңы системасы;

- мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу маселелери боюнча эл аралык жана донордук уюмдар менен кызматташуу боюнча байланыштар орнотулду.

      Акыркы 3 жылдын ичинде Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кадр кызматы тарабынан мамлекеттик жана муниципалдык кызматты өнүктүрүүгө жана реформалоого багытталган 50дөн ашык ченемдик укуктук акт иштелип чыкты. Алар Кыргыз Республикасынын Президентинин тийиштүү жарлыктары жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн актылары менен бекитилди.

      Учурдагы талаптарга жараша жаңы ченемдер киргизилип, Кыргыз Республикасынын «Мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө» мыйзамынын жаңы долбоору иштелип чыкты. Бул мыйзамдолбоор азыр Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин экинчи окуудагы кароосунда турат.

 

  

 

Мамлекеттик кызматты өтөө бөлүмү

 

  1. "Мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы
    (2016-жылдын 30-майы № 75)
  2. Мамлекеттик жарандык кызматтын жана муниципалдык кызматтын административдик кызмат орундарынын топторуна ТИПТҮҮ КВАЛИФИКАЦИЯЛЫК ТАЛАПТАР (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  3. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жарандык кызматчысынын жана муниципалдык кызматчысынын
    ТИПТҮҮ КЫЗМАТТЫК НУСКАМАСЫ  (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  4. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жарандык кызматында жана муниципалдык кызматында конкурс өткөрүүнүн жана кызматка көтөрүлүүнүн тартиби жөнүндө ЖОБО (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  5. Административдик мамлекеттик бош кызмат орундарын жана административдик муниципалдык бош кызмат орундарын ээлөөгө талапкерлерди тестирлөө тартиби жөнүндө ЖОБО (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  6. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жарандык кызматчысынын жана муниципалдык кызматчысынын өздүк ишин жүргүзүүнүн ТАРТИБИ (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  7. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органынын статс-катчысы жөнүндө ЖОБО (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 707 токтому менен бекитилген)

  8. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жарандык кызматчыларын жана муниципалдык кызматчыларын ротациялоо тартиби жөнүндө ЖОБО (КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 29-декабрындагы № 706 токтомунун редакциясына ылайык)

  9. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жарандык кызматчыларына жана муниципалдык кызматчыларына класстык чендерди ыйгаруунун, төмөндөтүүнүн жана ажыратуунун тартиби жөнүндө ЖОБО   (Кыргыз Республикасынын Президентинин 2016-жылдын 30-декабрындагы ПЖ № 308 Жарлыгы менен бекитилген)

Мамлекеттик кызматка кантип кирсе болот?

     Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн өнүгүшү - мамлекеттин функцияларынын аткарылышын камсыздоого багытталган мамлекеттик кызматтын дарамети өсүү шарттында жүзөгө ашырылып жатат. Мамлекеттик кызмат мамлекеттик бийликтин маанилүү институтуна айланып баратат, ал эми мамлекеттик кызматчылар аны ишке ашыруунун жетектөөчү субъектилер болуп саналат. Мамлекеттик кызмат тутумунда иштөөгө ниеттенген адамдардын саны жылдан жылга өсүүдө, буга байланыштуу жарандарда мамлекеттик кызматка кирүү эрежелери туурасындагы суроолор пайда болуп жатат.

Мамлекеттик кызматка кирүү үчүн Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызмат жөнүндө мыйзамдар тарабынан белгиленген процедуралардан өтүү зарыл.

Кыргыз Республикасынын «мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө» Мыйзамынын  23-статьясына ылайык, мамлекеттик кызматка кирүү конкурска катышуу жолу менен жүзөгө ашырылат.

Бош кызмат орду пайда болгон учурда статс-катчы (аппарат жетекчи, жооптуу катчы, персоналды башкаруу кызматы) бул тууралуу 3 жумушчу күндүн ичинде жазуу жүзүндө ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга кабарлайт.

Конкурс биринчи кезекте ички жана улуттук кадрлар резервинде турган адамдардын арасында өткөрүлөт. Эгерде конкурс болбой калса же болбосо конкурстан өткөн адам кызмат ордуна дайындалбаса, анда ачык конкурс жарыяланат. Ачык конкурс өткөрүлгөндө башка негиздер боюнча бош кызмат ордуна дайындоого жол берилбейт.

Ички жана Улуттук кадрлар резервинде турган адамдардын арасында административдик бош кызмат орунду ээлөөгө конкурс өткөрүүнүн узактыгы 20 жумуш күнүнөн ашпашы керек.

Улуттук резерв ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталуучу тийиштүү багыттар жана иштин чөйрөсү боюнча башкы жана жогорку администрациялык кызмат орундарын ээлөөгө талапкерлерден турат.

Ички резерв төмөнкүлөрдөн түзүлөт:

- ушул органда административдик кызмат орундарын ээлеген жана ишти жылдык баалоонун натыйжасы боюнча сунушталган кызматчылардан;

- органдын кайра уюштурулганына, штаттын кыскарганына, ден соолугунун абалы боюнча узакка эмгекке жараксыздыгына байланыштуу кызмат орундарынан бошотулган адамдардан;

- бош кызмат ордун ээлөөгө конкурска катышкан, жогорку натыйжаларды көрсөтүшкөн, бирок дайындоого сунуш кылынбаган кызматчылардан, ошондой эле башка адамдардан;

- сунуш кылынган кызмат ордунан кызматкер баш тарткан же ал кызмат орду көрсөтүлгөн иш жок болгон учурда ушул кызмат ордун мурда ээлеген кызматчыны ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын же соттун чечими боюнча ушул кызмат ордуна калыбына келтирүүгө байланыштуу жумуштан бошотулуп жаткан адамдардан.

 Мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси тийиштүү органдын кызматчыларынын ишин баалоо боюнча комиссиясынын сунушу менен кызматчыларды ички резервге киргизүү жөнүндө тийиштүү акт чыгарат.

Тийиштүү органдын кызматчыларынын ишин баалоо боюнча комиссия ишти жылдык баалоонун натыйжалары боюнча "эң жакшы" жана "үлгүлүү" деген баа алган кызматчылардан ичинен талапкерлерди ички резервге киргизүүгө сунуштайт.

Компьютердик тестирлөөдөн өтүүдө, практикалык тапшырмаларды аткарууда жана аңгемелешүүдө конкурстун натыйжасы боюнча баллдын жалпы санынын 70 пайызынан кем эмес балл алган, бирок бош кызмат ордуна дайындоого сунуш кылынбаган талапкерлер конкурстук комиссия тарабынан мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын ички резервине киргизүүгө сунушталат.

Ачык конкурс бош кызмат орду болгон учурда, конкурс өткөрүү жөнүндө маалыматты ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын гезитинде жана веб-сайтында (www.mkk.gov.kg) же башка жалпыга маалымдоо каражаттарында, ошондой эле мамлекеттик органдын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын веб-сайтында жайгаштыруу жолу менен бош кызмат оруну пайда болгондон тартып он жумуш күнүнүн ичинде жарыяланат.

Ачык конкурс өткөрүүдө ички жана Улуттук кадрлар резервинде турган адамдар конкурстан жалпы негизде өтүшөт.

Ачык конкурс жөнүндө кулактандырууда конкурстун процедурасы боюнча бүт керектүү маалыматтар жайгаштырылышы керек (керектүү документтердин тизмеси, жарыяланган кызмат орунуна карата коюлган квалификациялык талаптар, ушул кызмат оруну үчүн функционалдык кызматтык милдеттер, документтерди кабыл алуучу жайдын орду жана кабыл алуу мөөнөтү ж.б.у.с.).

 Гезиттин атаандаштыктын жөнүндө маалымат жарыялангандан кийин жана Мамлекеттик кадр кызматынын (www.mkk.gov.kg) Кыргыз Республикасынын сайтынан документтерди кабыл алуу мөөнөтү 10 жумуш күнүнөн ашпашы керек

Конкурстун катышуучуларынын документтерин карап чыгуу, документтер кабыл алынгандан кийин 10 жумуш күнүнөн кечиктирилбестен өткөрүлөт.

Административдик мамлекеттик бош кызмат орунун ээлөө үчүн конкурска 21 жашка чыккан, ушул административдик мамлекеттик бош кызмат орунун ээлөөгө зарыл болгон, белгиленген квалификациялык талаптарга жооп берген Кыргыз Республикасынын жарандары катыша алышат.

Административдик муниципалдык бош кызмат орунун ээлөө үчүн конкурска 18 жашка чыккан, ушул административдик муниципалдык бош кызмат орунун ээлөөгө зарыл болгон, белгиленген квалификациялык талаптарга жооп берген Кыргыз Республикасынын жарандары катыша алышат.

 

Кулактандыруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка кошумча маалыматты камтышы мүмкүн.

Бир жыныстагы адамдар үчүн конкурс жарыялоого тыюу салынат.

Конкурс бир катар ырааттуу этаптардан турат:

- ички конкурс өткөрүү жөнүндө же Улуттук кадрлар резервинде турган адамдардан конкурс өткөрүү жөнүндө буйругун чыгаруу;

- ачык конкурс өткөрүү жөнүндө кулактандырууну жарыялоо;

- конкурска катышууну каалаган жарандардан документтерин кабыл алуу;

- конкурстун катышуучуларынын документтеринин мамлекеттик администрациялык кызматтын белгиленген квалификациялык талаптарына туура келишин кароо (конкурстук комиссия талапкерлердин документтерин карайт жана алардын конкурстук процедураларга катышуу укугун аныктайт).

Аталган таларкерлер түздөн-түз конкурстук сынактардын процедураларынан өтүшөт, тактап айтканда:

- Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кадр кызматынын Тестирлөө борборунда же анын филиалдарында негизги жана предметтик тесттен өткөрүү. Предметтик тесттер конкурсту өткөрүү жөнүндө кулактандыруунун текстинде көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын тизмегине ылайык ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан түзүлөт;

- жарыяланган кызмат орунунун функционалдык милдеттерин аткаруу менен байланышкан маселелер боюнча атайын билимдерин жана жөндөмдөрүн аныктоо үчүн мамлекеттик орган практикалык тапшырмаларды пайдаланышы мүмкүн.

- талапкерлер менен аңгемелешүү. Аңгемелешүүгө компьютердик тесттен өтүүдө (жана практикалык тапшырмаларды чечүүдө) жалпы баллдын суммасынын 50 пайызынан кем эмес деңгээлде белгиленген өтүү маанисинен кем эмес баа алган талапкерлер киргизилет.

Аңгемелешүүнүн жүрүшүндө талапкерлердин адамдык жана кесиптик сапаттары жана алардын келечектеги кызматы туурасындагы түшүнүктөрү, күткөн максаты жана жүйөлөрү аныкталат. Бир эле орундагы кызматка талапкер болгондорго бирдей суроолор берилет. Мамлекеттик администрациялык бош кызмат орунун ээлөөгө тиешелүү башка шарттарды аныктоо керек болгон учурда, башка да кошумча суроолор берилиши мүмкүн.

Ачык конкурс өткөрүү учурунда аттестациялык-конкурстук комиссия тарабынан аңгемелешүү видео жазууга түшүрүлөт.

Конкурстук комиссия аңгемелешүүнүн натыйжалары боюнча ушул Жобонун 48-пунктунун үчүнчү-онунчу абзацтарында көрсөтүлгөн параметрлерге ылайык, талапкер алган баллды кошуу жана аларды аталган параметрлердин санына бөлүү жолу менен талапкер аңгемелешүүдө алган баллды аныктайт.

Конкурстун бардык этаптары боюнча баллды кошуу жолу менен аныкталуучу эң жогорку баллга ээ болгон талапкерди конкурстук комиссия бош кызмат орунга дайындоого сунуштоо жөнүндө чечим кабыл алат.

Эгерде талапкерлер бирдей сандагы баллды алып калышса, анда конкурстук комиссия мамлекеттик органда, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органында кайсы этностук таандыктагы, жыныстагы кызматкерлер аз болсо, ошол этностук таандыктагы, жыныстагы талапкерди сунуштайт.

Баллдын бирдей санына ээ болгон талапкерлер бир этностук таандыктагы, бир жыныстагы өкүлдөр болуп калган учурда, чечим жыйынга катышкан комиссия мүчөлөрүнүн добушунун жөнөкөй көпчүлүгү менен кабыл алынат.

Добуштардын саны бирдей болуп калса, конкурстук комиссиянын төрагасынын добушу чечүүчү добуш деп эсептелет.

Мамлекеттик органдын статс-катчысы, аппарат жетекчиси же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын аппарат жетекчиси, жооптуу катчысы үч жумуш күнүнөн кечиктирбестен мамлекеттик органдын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчисине конкурстан ийгиликтүү өткөн адамды бош кызмат орунга дайындоо жөнүндө сунуштама киргизүүгө жана маалыматты мамлекеттик органдын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын веб-сайтына жайгаштырууга милдеттүү.

Мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси үч жумуш күнүнүн ичинде конкурстан өткөн адамды кызмат орунга дайындоо жөнүндө тийиштүү акт чыгарат.

Бош кызмат ордун ушул Мыйзамда аныкталган тартипте ротациялоо тартибинде ээлөөгө жол берилет.

Бош кызмат орду пайда болгондо мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси квалификациялык талаптарга ылайык келген шартта, баалоонун жыйынтыгы боюнча кызматчыны кийинки жогору турган кызмат ордуна дайындоого укуктуу.

Биринчи жолу кызматка кирип жаткан кызматчынын кесипкөй сапаттарын текшерүү үчүн мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси ээлеген кызмат орду боюнча эмгек акысын төлөп берүү менен үч айга чейинки сыноо мөөнөтү менен аны кызмат ордуна дайындайт. Сыноо мөөнөтүнө убактылуу эмгекке жөндөмсүз мезгили жана жүйөлүү себептер боюнча кызматчы жумушта болбогон мезгил кирбейт.

Конкурстук комиссиянын сунуштамасы боюнча үч айга чейинки сыноо мөөнөтү мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси тарабынан мамлекеттик же муниципалдык кызматта эмгек стажысы бар адамдар үчүн белгилениши мүмкүн.

Мамлекеттик кызматка кирүү маселеси боюнча кеңири маалымат менен бул процессти жөнгө салган ченемдик укуктук актылар аркылуу таанышуу мүмкүн.